Umowa z podwykonawcą robót budowlanych

Przepis art. 6471 § 2 i 3 K.c. wprowadził wymóg, iż do zawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora, natomiast do zawarcia przez podwykonawcę umowy z dalszym podwykonawcą jest wymagana zgoda inwestora i wykonawcy. Zgodnie z art. 6471 § 2 zd. 2 K.c., w przypadku zawarcia przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą, jeżeli inwestor, w terminie 14 dni od przedstawienia mu przez wykonawcę umowy z podwykonawcą lub jej projektu, wraz z częścią dokumentacji dotyczącą wykonania robót określonych w umowie lub projekcie, nie zgłosi na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy. Przepis art. 6471 § 2 zd. 2 K.c. stosuje się odpowiednio do zawarcia przez podwykonawcę umowy z dalszym podwykonawcą.

Sprzeciw, o którym mowa w art. 6471 § 2 zd. 2 K.c., powoduje nieważność całej umowy zawartej z podwykonawcą, a sprzeciw wyrażony wobec projektu powoduje wyłączenie możliwości przekształcenia projektu w skuteczną umowę. Postanowienia nieobjęte zastrzeżeniami są skuteczne, jeżeli nie dotyczą elementów przedmiotowo istotnych oraz z okoliczności nie wynika, że postanowienia objęte zastrzeżeniem były elementem przesądzającym o dojściu do skutku umowy.

Na podstawie art. 6471 § 2 zd. 2 K.c., będziemy mieli do czynienia ze zgodą inwestora zarówno w przypadku, w którym inwestor zapoznał się z przedłożoną mu umową lub projektem i zachowywał się biernie, a także w sytuacji, w której inwestor nie wiedział o skutecznym doręczeniu mu umowy (projektu) i dlatego milczał względnie wysłał sprzeciw lub zastrzeżenia, które jednak nie dotarły do adresata.

Wobec pierwszego podwykonawcy, który zawarł umowę z wykonawcą solidarnie odpowiadają inwestor i wykonawca, natomiast wobec każdego z dalszych podwykonawców (tj. podwykonawców pierwszego podwykonawcy) odpowiedzialność solidarną ponoszą nie tylko inwestor i wykonawca, ale także podmiot, który zawarł z nim umowę o roboty budowlane. Podwykonawca może skierować żądanie spełnienia całości lub części należnego mu wynagrodzenia wobec dowolnego z dłużników solidarnych. Oświadczenie inwestora i wykonawcy o wyrażeniu zgody może być wyrażone w każdej formie, a nawet w sposób milczący, niezależnie od formy umów zawieranych pomiędzy inwestorem, wykonawcą , podwykonawcą oraz dalszym podwykonawcą. Zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Zgoda inwestora albo inwestora i wykonawcy stanowią przesłankę powstania ich solidarnej odpowiedzialności za wynagrodzenie podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy. W interesie podwykonawców oraz dalszych podwykonawców jest zatem zawieranie umów o roboty budowlane w ten sposób, aby umowy te były zatwierdzane przez inwestora lub wykonawcę w postaci zgody albo braku sprzeciwu lub zastrzeżeń. Umowy zawarte przez wykonawcę umowy o roboty budowlane z podwykonawcą oraz przez podwykonawcę umowy z dalszym podwykonawcą, powinny być dokonane w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

Modyfikacje umów określonych w art. 6471 K.c. są z mocy prawa nieważne. Nieskuteczne będzie przykładowo umowne uchylenie wymogu uzyskania zgody inwestora na zawarcie przez wykonawcę umowy z podwykonawcą, a także uchylenia solidarnej odpowiedzialności inwestora i wykonawcy oraz uchylenia prawa inwestora do zgłaszania sprzeciwu lub zastrzeżeń do umowy z podwykonawcą. Zgoda inwestora i wykonawcy jest wymagana do zawarcia przez podwykonawcę umowy z dalszym podwykonawcą. Umowy o roboty budowlane zawarte przez wykonawcę z podwykonawcą oraz podwykonawcę z dalszym podwykonawcą powinny być dokonane w formie pisemnej, pod rygorem nieważności.

Zgoda inwestora może być wyrażona przez każde zachowanie, które ją ujawnia w sposób dostateczny, jednakże zgodę tę uważa się za wyrażoną w razie ziszczenia się przesłanek określonych w art. 6471 § 2 zd. 2 K.c. Aby można było przypisać inwestorowi milczącą zgodę na zawarcie umowy przez wykonawcę z podwykonawcą konieczne jest łączne wypełnienie wszystkich przesłanek omawianego przepisu: przedstawienie inwestorowi umowy zawartej z podwykonawcą lub jej projektu wraz ze stosowną częścią dokumentacji, która dotyczy przedmiotu umowy. Aby możliwe było przyjęcie, że milczenie inwestora oznacza jego zgodę, treść przedłożonej umowy lub jej projektu powinna obejmować wszystkie postanowienia istotne dla określenia zakresu odpowiedzialności solidarnej inwestora, a jej uzupełnieniem jest odpowiednia część dokumentacji, obejmująca roboty będące przedmiotem przedstawianej umowy (projektu).Przedstawienie dokumentacji nie oznacza jej doręczenia, lecz jest działaniem kierunkowym, którego realizacja wymaga wskazania adresatowi przyczyny dostarczenia mu zestawu dokumentów. Dopiero spełnienie wszystkich omówionych wymagań powoduje, że można przypisać milczeniu inwestora znaczenie oświadczenia woli o wyrażeniu zgody.

W wyroku 2010 r. II CSK 210/10 Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że zgoda inwestora, wyrażona w sposób dorozumiany czynny, na zawarcie umowy wykonawcy z podwykonawcą jest skuteczna, gdy dotyczy konkretnej umowy, której istotne postanowienia, decydujące o zakresie solidarnej odpowiedzialności inwestora z wykonawcą za wypłatę wynagrodzenia podwykonawcy są znane inwestorowi, albo z którymi miał możliwość zapoznania się. Inwestor nie musi znać treści całej umowy lub jej projektu, a jego znajomość istotnych postanowień umowy podwykonawczej decydujących o zakresie jego odpowiedzialności nie musi pochodzić od wykonawcy lub podwykonawcy, może mieć dowolne źródło i nie musi być ukierunkowana na wyrażenie zgody na zawarcie umowy podwykonawczej.

W umowie o roboty budowlane łączącej inwestora i wykonawcę (generalnego wykonawcę) dopuszczalne jest natomiast uregulowanie zasad płatności za wykonane roboty, które powinno przewidywać, że wykonawca (generalny wykonawca) przedkładać będzie inwestorowi faktury własne wraz z załącznikami obejmującymi: upoważnienie do zapłaty wynagrodzenia bezpośrednio na rzecz podwykonawców w części przypadającej podwykonawcom na zasadzie przekazu (art. 9211 - 9215 K.c.) zgodnie z załączonymi fakturami podwykonawców, faktury podwykonawców i dalszych podwykonawców oraz ich oświadczenia, że zapłata za te faktury wyczerpuje ich roszczenia z tytułu wykonanych robót budowlanych, kopie upoważnień udzielonych przez wykonawcę (generalnego wykonawcę) podwykonawcom (i odpowiednio dalszym podwykonawcom przez podwykonawców) do odbioru należnych wynagrodzeń bezpośrednio od inwestora na zasadzie przekazu.